8 Gejala Awal Tetanus yang Perlu Anda Waspadai
DokterSehat.Com – Luka pada tubuh dapat memicu berbagai macam infeksi lainnya apabila tidak ditangani dengan benar. Salah satu jenis infeksi serius yang berawal dari luka adalah tetanus. Kondisi ini dapat menjadi serius dan berakibat fatal. Kenali berbagai gejala tetanus berikut ini agar tetanus dapat ditangani dengan cepat dan tepat!
Apa Itu Tetanus?
Tetanus adalah infeksi bakteri serius yang disebabkan oleh bakteri Clostridium tetani. Tetanus memengaruhi sistem saraf dan menyebabkan otot seluruh tubuh mengencang. Pada awalnya kontraksi otot terjadi pada rahang dan leher, hingga kemudian menyebar ke bagian tubuh lain.
Infeksi tetanus dapat mengancam jiwa jika tidak ditangani dengan tepat. Infeksi terjadi ketika spora bakteri penyebab tetanus masuk ke dalam darah melalui luka. Spora bakteri ini akan menyebar ke sistem saraf pusat dan menghasilkan racun tetanospasmin.
Tetanospasmin dapat menghalangi sinyal saraf dari sumsum tulang belakang ke otot sehingga menyebabkan kejang otot yang parah. Sekitar 10-20 % kasus tetanus berakibat fatal, namun pada dasarnya tetanus dapat dicegah dengan menggunakan vaksin tetanus.
Gejala Tetanus
Tetanus ditandai dengan beberapa gejala. Masa inkubasi bakteri atau jarak antara paparan bakteri dengan timbulnya penyakit adalah sekitar 3-21 hari. Gejala tetanus paling umum muncul dalam 14 hari sejak infeksi awal. Jika gejala muncul lebih cepat, biasanya infeksinya juga lebih parah.
Berikut adalah 8 gejala penyakit tetanus yang wajib dikenali:
1. Otot rahang dan leher kaku
Salah satu gejala tetanus paling awal adalah otot rahang yang menjadi kaku.
Sebutan lain untuk penyakit tetanus adalah lockjaw, hal ini disebabkan kondisi rahang yang kaku atau seperti terkunci ini merupakan gejala yang paling umum dari penyakit ini. Setelah rahang, kondisi otot kaku ini dapat merambat hingga ke leher.
Kaku otot pada rahang, wajah, dan leher ini sering kali membuat wajah menjadi sulit berekspresi dan muncul ekspresi seperti wajah menyeringai.
2. Kesulitan menelan
Tanda dan gejala tetanus selanjutnya adalah kesulitan untuk menelan.
Kekakuan pada otot sekitar mulut ini memberikan efek yang menyebabkan gejala tetanus lainnya, seperti kesulitan untuk menelan. Kaku pada otot leher dapat memengaruhi otot kerongkongan, sehingga makanan dan minuman yang masuk ke dalam kerongkongan sulit untuk tertelan.
3. Otot perut kaku
Seperti yang sudah disebutkan sebelumnya bahwa kekakuan otot dapat menyebar ke bagian tubuh lainnya.
Setelah area wajah dan leher, anggota tubuh lainnya yang mungkin mengalami kekakuan otot adalah bagian perut. Kakunya otot perut ditandai dengan perut yang terasa keras ketika Anda menyentuhnya. Otot perut yang kaku menandakan bahwa racun tetanus telah menyebar hingga area perut.
4. Kejang otot dan kontraksi yang menyakitkan
Selain otot yang menjadi kaku, kejang otot juga menjadi salah satu tanda dan gejala tetanus.
Kejang adalah kontraksi otot yang terjadi tanpa disengaja. Kontraksi ini dapat menimbulkan rasa sakit pada bagian otot yang mengalami kejang. Kejang otot dapat terjadi selama beberapa menit dan dapat dipicu oleh rangsangan ringan pada otot termasuk sentuhan fisik atau sekedar suara keras.
5. Demam
Demam adalah kondisi meningkatnya suhu tubuh yang disebabkan oleh sistem kekebalan tubuh sedang berusaha melawan infeksi dalam tubuh. Demam juga merupakan salah satu gejala tetanus. Demam dapat terjadi selama infeksi berlangsung, namun suhu mungkin tidak selalu tinggi dan dapat naik turun pada kondisi tertentu.
6. Berkeringat
Demam sebagai gejala penyakit tetanus juga umumnya dibarengi dengan tubuh yang berkeringat.
Munculnya keringat berlebih ini pada dasarnya merupakan salah satu reaksi umum dari demam. Namun perlu diketahui bahwa tidak semua jenis tetanus menyebabkan demam dan tubuh berkeringat. Kedua gejala tetanus ini termasuk yang harus Anda waspadai.
7. Tekanan darah tinggi
Gejala tetanus lainnya adalah meningkatnya tekanan darah.
Tekanan darah seseorang dinyatakan tinggi apabila tekanan sistoliknya di atas 140 mmHg dan tekanan diastoliknya di atas 90 mmHg. Tekanan darah tinggi dapat dipicu oleh beberapa sebab. Tekanan darah tinggi atau hipertensi akibat tetanus termasuk ke dalam hipertensi sekunder.
8. Detak jantung cepat
Tetanus juga dapat ditandai dengan gejala seperti detang jantung yang lebih cepat dari normal.
Detak jantung cepat dapat terjadi akibat beberapa kondisi seperti stres, olahraga, kelelahan, atau karena kondisi kesehatan tertentu, termasuk tetanus. Detak jantung seseorang dinyatakan cepat apabila dalam kondisi istirahat jumlahnya melebihi 100 kali per menit. Kondisi ini disebut juga dengan takikardia.
Jika tubuh Anda terluka, dalam bentuk apapun, tangani dengan baik untuk mencegah infeksi yang tidak diinginkan. Jika luka cukup parah dan berpotensi menyebabkan infeksi, sebaiknya konsultasikan pada dokter sejak awal.
Anda juga patut curiga dengan luka yang tidak kunjung membaik dalam hitungan hari. Apabila memasuki hari ketiga luka tidak membaik, sebaiknya segera berkonsultasi ke dokter.
Sumber:
- Understanding Tetanus — Symptoms – https://www.webmd.com/children/vaccines/understanding-tetanus-symptoms diakses 13 Mei 2019
- What is tetanus? – https://www.healthline.com/health/tetanus diakses 13 Mei 2019
- Tetanus – https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/tetanus/symptoms-causes/syc-20351625 diakses 13 Mei 2019
Selain sebagai media informasi kesehatan, kami juga berbagi artikel terkait bisnis.
https://twitter.com/i/events/1573754899543695361
https://twitter.com/i/events/1573755018934525952
https://twitter.com/i/events/1573755202246615040
https://twitter.com/i/events/1573755317942308865
https://twitter.com/i/events/1573755435936407553
https://twitter.com/i/events/1573755549933481984
https://twitter.com/i/events/1573755670582599680
https://twitter.com/i/events/1573755789193289728
https://twitter.com/i/events/1573755905186725888
https://twitter.com/i/events/1573756026850930688
https://twitter.com/i/events/1573756144173973504
https://twitter.com/i/events/1573756268325445632
https://twitter.com/i/events/1573756384620879872
https://twitter.com/i/events/1573690865192607744
https://twitter.com/i/events/1573690992690987008
https://twitter.com/i/events/1573691124127965187
https://twitter.com/i/events/1573691249990651905
https://twitter.com/i/events/1573691375949795328
https://twitter.com/i/events/1573691502189871106
https://twitter.com/i/events/1573691628224593920
https://twitter.com/i/events/1573691754796044288
https://twitter.com/i/events/1573691880067342338
https://twitter.com/i/events/1573692008454975488
https://twitter.com/i/events/1573692138218405889
https://twitter.com/i/events/1573692260163592193
https://twitter.com/i/events/1573692388723212293
https://twitter.com/i/events/1573692513914757121
https://twitter.com/i/events/1573692637613170688
https://twitter.com/i/events/1573692758149120001
https://twitter.com/i/events/1573692881386151936
https://twitter.com/i/events/1573693004333731841
https://twitter.com/i/events/1573693133090566144
https://twitter.com/i/events/1573693259972419584
https://twitter.com/i/events/1573693389119270913
https://twitter.com/i/events/1573693517406224389
https://twitter.com/i/events/1573693638328008704
https://twitter.com/i/events/1573693765784506368
https://twitter.com/i/events/1573693894360850434
https://twitter.com/i/events/1573694019745374209
https://twitter.com/i/events/1573694147227107328
https://twitter.com/i/events/1573694273299443717
https://twitter.com/i/events/1573694393344618497
https://twitter.com/i/events/1573694521795260417
https://twitter.com/i/events/1573694650191212546
https://twitter.com/i/events/1573694775953264642
https://twitter.com/i/events/1573694903573393408
https://twitter.com/i/events/1573695031109558272
https://twitter.com/i/events/1573695154824749056
https://twitter.com/i/events/1573695277231329280
https://twitter.com/i/events/1573695399872774144
https://twitter.com/i/events/1573695526075105280
https://twitter.com/i/events/1573695653422645248
https://twitter.com/i/events/1573695776970092544
https://twitter.com/i/events/1573695901687631874
https://twitter.com/i/events/1573696025260281856
https://twitter.com/i/events/1573696154490978304
https://twitter.com/i/events/1573696280957632512
https://twitter.com/i/events/1573696409798250496
https://twitter.com/i/events/1573696538613645312
https://twitter.com/i/events/1573696665080381442
https://twitter.com/i/events/1573696791651811328
https://twitter.com/i/events/1573696915849371649
https://twitter.com/i/events/1573697038461509633
https://twitter.com/i/events/1573697164454215680
https://twitter.com/i/events/1573697291101229056
https://twitter.com/i/events/1573697417752367106
https://twitter.com/i/events/1573697541983522816
https://twitter.com/i/events/1573697808405708800
https://twitter.com/i/events/1573697934343909376
https://twitter.com/i/events/1573698062492368897
https://twitter.com/i/events/1573698186832592897
https://twitter.com/i/events/1573698318974128128
https://twitter.com/i/events/1573698444769652736
https://twitter.com/i/events/1573698573484445696
https://twitter.com/i/events/1573698698759897088
https://twitter.com/i/events/1573698821263015937
https://twitter.com/i/events/1573698948321013761
https://twitter.com/i/events/1573699074078871553
https://twitter.com/i/events/1573699199828250630
https://twitter.com/i/events/1573699325321891840
https://twitter.com/i/events/1573699448248553472
https://twitter.com/i/events/1573699575088496641
https://twitter.com/i/events/1573699698795286528
https://twitter.com/i/events/1573699822883729409
https://twitter.com/i/events/1573699942635360256
https://twitter.com/i/events/1573700068279955457
https://twitter.com/i/events/1573700193261797376
https://twitter.com/i/events/1573700319950753792
https://twitter.com/i/events/1573700450011926529
https://twitter.com/i/events/1573700574893068289
https://twitter.com/i/events/1573700703096184832
https://twitter.com/i/events/1573700821765668867
https://twitter.com/i/events/1573700945224994817
https://twitter.com/i/events/1573701071804825600
https://twitter.com/i/events/1573701194526040064
https://twitter.com/i/events/1573701324658528256
https://twitter.com/i/events/1573701456263204864
https://twitter.com/i/events/1573701581001830400
https://twitter.com/i/events/1573701698651971584
https://twitter.com/i/events/1573701825076682752
https://twitter.com/i/events/1573701953237839874
https://twitter.com/i/events/1573702083722690560
https://twitter.com/i/events/1573702209740554240
https://twitter.com/i/events/1573702334483378176
https://twitter.com/i/events/1573702459125481472
https://twitter.com/i/events/1573702584094711809
https://twitter.com/i/events/1573702711266066433
https://twitter.com/i/events/1573702841310461952
https://twitter.com/i/events/1573702969513504769
https://twitter.com/i/events/1573703095451676672
https://twitter.com/i/events/1573703220030865408
https://twitter.com/i/events/1573703344203235328
https://twitter.com/i/events/1573703475950518272
https://twitter.com/i/events/1573703601834188800
https://twitter.com/i/events/1573703730360295429
https://twitter.com/i/events/1573703856185229312
https://twitter.com/i/events/1573703984996499456
https://twitter.com/i/events/1573704119008706560
https://twitter.com/i/events/1573704247979388928
https://twitter.com/i/events/1573704374244687872
https://twitter.com/i/events/1573704498417086464
https://twitter.com/i/events/1573704622463586304
https://twitter.com/i/events/1573704744027029504
https://twitter.com/i/events/1573704870434992128
https://twitter.com/i/events/1573705000362004480
https://twitter.com/i/events/1573705129877917697
https://twitter.com/i/events/1573705260496957440
https://twitter.com/i/events/1573705386921631745
https://twitter.com/i/events/1573705515200237568
https://twitter.com/i/events/1573705639938772992
https://twitter.com/i/events/1573705771753168897
https://twitter.com/i/events/1573705896374304768
https://twitter.com/i/events/1573706022354530305
https://twitter.com/i/events/1573706145553739778
https://twitter.com/i/events/1573706270032375814
https://twitter.com/i/events/1573706394192138240
https://twitter.com/i/events/1573706517160730625
https://twitter.com/i/events/1573706647024779265
https://twitter.com/i/events/1573706772900036608
https://twitter.com/i/events/1573706896833269760
https://twitter.com/i/events/1573707026374328321
https://twitter.com/i/events/1573707155705712641
https://twitter.com/i/events/1573707287490797568
https://twitter.com/i/events/1573707414108401664
https://twitter.com/i/events/1573707539966873600
https://twitter.com/i/events/1573707664483176448
https://twitter.com/i/events/1573707797195169793
https://twitter.com/i/events/1573707925264027648
https://twitter.com/i/events/1573708054339559424
https://twitter.com/i/events/1573708179266904065
https://twitter.com/i/events/1573708307704840192
https://twitter.com/i/events/1573708440651714561
https://twitter.com/i/events/1573708568036986881
https://twitter.com/i/events/1573708695694761984
https://twitter.com/i/events/1573708823457431552
https://twitter.com/i/events/1573708953719955456
https://twitter.com/i/events/1573709078219456512
https://twitter.com/i/events/1573709204254183424
https://twitter.com/i/events/1573709328049049600
https://twitter.com/i/events/1573709453244833793
https://twitter.com/i/events/1573709580252479488
https://twitter.com/i/events/1573709708753453057
https://twitter.com/i/events/1573709831331934208
https://twitter.com/i/events/1573709955252699137
https://twitter.com/i/events/1573710080456826880
https://twitter.com/i/events/1573710203383476224
https://twitter.com/i/events/1573710334564585472
https://twitter.com/i/events/1573710456492990466
https://twitter.com/i/events/1573710575875416064
https://twitter.com/i/events/1573710696809783296
https://twitter.com/i/events/1573710828959805440
https://twitter.com/i/events/1573710956093267968
https://twitter.com/i/events/1573711082920648704
https://twitter.com/i/events/1573711209253085185
https://twitter.com/i/events/1573711339469492224
https://twitter.com/i/events/1573711470461743105
https://twitter.com/i/events/1573711597792477184
https://twitter.com/i/events/1573711726922457088
https://twitter.com/i/events/1573711853993177088
https://twitter.com/i/events/1573711980929568768
https://twitter.com/i/events/1573712106188288000
https://twitter.com/i/events/1573712230285160448
https://twitter.com/i/events/1573712355287965697
https://twitter.com/i/events/1573712478478815234
https://twitter.com/i/events/1573712603339051008
https://twitter.com/i/events/1573712728518062085
https://twitter.com/i/events/1573712852271046656
https://twitter.com/i/events/1573712979127738368
https://twitter.com/i/events/1573713106810724353
https://twitter.com/i/events/1573713233499762688
https://twitter.com/i/events/1573713359374979073
https://twitter.com/i/events/1573713491596218369
https://twitter.com/i/events/1573713622366199808
https://twitter.com/i/events/1573713749915029504
https://twitter.com/i/events/1573713877828661248
https://twitter.com/i/events/1573714008552534016
https://twitter.com/i/events/1573714137598742529
https://twitter.com/i/events/1573714259485155328
https://twitter.com/i/events/1573714387025637377
https://twitter.com/i/events/1573714519460700160
https://twitter.com/i/events/1573714646204182529
https://twitter.com/i/events/1573714776705802240
https://twitter.com/i/events/1573714928136962053
https://twitter.com/i/events/1573715059687112705
https://twitter.com/i/events/1573715188037013504
https://twitter.com/i/events/1573715314893680641
https://twitter.com/i/events/1573715439422648321
https://twitter.com/i/events/1573715563641126913
https://twitter.com/i/events/1573715690342580224
https://twitter.com/i/events/1573715822425518088
https://twitter.com/i/events/1573715950808858624
https://twitter.com/i/events/1573716072523390976
https://twitter.com/i/events/1573716196381204481
https://twitter.com/i/events/1573716321132347393
https://twitter.com/i/events/1573716445032173568
https://twitter.com/i/events/1573716573960867840
https://twitter.com/i/events/1573716699110526978
https://twitter.com/i/events/1573716828374716416
https://twitter.com/i/events/1573716956280016897
https://twitter.com/i/events/1573717085812756480
https://twitter.com/i/events/1573717211784486912
https://twitter.com/i/events/1573717338070781952
https://twitter.com/i/events/1573717466252877825
https://twitter.com/i/events/1573717582992986112
https://twitter.com/i/events/1573717710000644096
https://twitter.com/i/events/1573717835297062913
https://twitter.com/i/events/1573717960421613570
https://twitter.com/i/events/1573718086812717056
https://twitter.com/i/events/1573718215695294464
https://twitter.com/i/events/1573718344154300417
https://twitter.com/i/events/1573718467475169280
https://twitter.com/i/events/1573718593828593664
https://twitter.com/i/events/1573718716608434177
https://twitter.com/i/events/1573718848850649088
https://twitter.com/i/events/1573718974386212864
https://twitter.com/i/events/1573719100072767488
https://twitter.com/i/events/1573719227646631937
https://twitter.com/i/events/1573719354557931520
https://twitter.com/i/events/1573719483646062592
https://twitter.com/i/events/1573719609374519297
https://twitter.com/i/events/1573719738026381312
https://twitter.com/i/events/1573719864958603264
https://twitter.com/i/events/1573719990330499072
https://twitter.com/i/events/1573720116772020224
https://twitter.com/i/events/1573720244228530176
https://twitter.com/i/events/1573720370368028673
https://twitter.com/i/events/1573720495190441984
https://twitter.com/i/events/1573720624786046976
https://twitter.com/i/events/1573720752594898945
https://twitter.com/i/events/1573720879208333312
https://twitter.com/i/events/1573721004987150336
https://twitter.com/i/events/1573721134016565248
https://twitter.com/i/events/1573721261762441238
https://twitter.com/i/events/1573721383795773440
https://twitter.com/i/events/1573721519900872704
https://twitter.com/i/events/1573721646778568704
https://twitter.com/i/events/1573721771022249984
https://twitter.com/i/events/1573721898671669248
https://twitter.com/i/events/1573722022034612225
https://twitter.com/i/events/1573722150325784576
https://twitter.com/i/events/1573722276310097920
https://twitter.com/i/events/1573722404215353344
https://twitter.com/i/events/1573722533156704256
https://twitter.com/i/events/1573722658683817984
https://twitter.com/i/events/1573722786744279042
https://twitter.com/i/events/1573722919607246848
https://twitter.com/i/events/1573723055179776000
https://twitter.com/i/events/1573723180321021953
https://twitter.com/i/events/1573723306988998656
https://twitter.com/i/events/1573723434906894336
https://twitter.com/i/events/1573723566343745536
https://twitter.com/i/events/1573723694421012481
https://twitter.com/i/events/1573723822053740544
https://twitter.com/i/events/1573723947299840000
https://twitter.com/i/events/1573724070998208512
https://twitter.com/i/events/1573724196638576640
https://twitter.com/i/events/1573724319955398659
https://twitter.com/i/events/1573724445788676096
https://twitter.com/i/events/1573724570363736065
https://twitter.com/i/events/1573724696960389120
https://twitter.com/i/events/1573724829731078144
https://twitter.com/i/events/1573724956700966912
https://twitter.com/i/events/1573725084434370560
https://twitter.com/i/events/1573725210527690752
https://twitter.com/i/events/1573725336277118976
https://twitter.com/i/events/1573725466048929797
https://twitter.com/i/events/1573725594780504064
https://twitter.com/i/events/1573725722677366792
https://twitter.com/i/events/1573725849399926785
https://twitter.com/i/events/1573725976835502080
https://twitter.com/i/events/1573726104161918976
https://twitter.com/i/events/1573726230292987904
https://twitter.com/i/events/1573726356994543616
https://twitter.com/i/events/1573726487655591936
https://twitter.com/i/events/1573726619004325889
https://twitter.com/i/events/1573726746209267712
https://twitter.com/i/events/1573726869454696453
https://twitter.com/i/events/1573726994713305089
https://twitter.com/i/events/1573727126854938624
https://twitter.com/i/events/1573727250830139392
https://twitter.com/i/events/1573727376025886721
https://twitter.com/i/events/1573727496733749248
https://twitter.com/i/events/1573727629156315137
https://twitter.com/i/events/1573727758781276160
https://twitter.com/i/events/1573727888100118528
https://twitter.com/i/events/1573728016227700736
https://twitter.com/i/events/1573728143038238720
https://twitter.com/i/events/1573728267051290625
https://twitter.com/i/events/1573728397720625152
https://twitter.com/i/events/1573728527916015616
https://twitter.com/i/events/1573728657658429442
https://twitter.com/i/events/1573728784359952384
https://twitter.com/i/events/1573728911522816000
https://twitter.com/i/events/1573729038069211136
https://twitter.com/i/events/1573729170105868288
https://twitter.com/i/events/1573729295674970112
https://twitter.com/i/events/1573729424834408449
https://twitter.com/i/events/1573729548822118400
https://twitter.com/i/events/1573729672369606657
https://twitter.com/i/events/1573729800157437953
https://twitter.com/i/events/1573729927571988480
https://twitter.com/i/events/1573730052792991744
https://twitter.com/i/events/1573730177254768640
https://twitter.com/i/events/1573730304027553793
https://twitter.com/i/events/1573730430536151040
https://twitter.com/i/events/1573730554788208641
https://twitter.com/i/events/1573730684903968768
https://twitter.com/i/events/1573730808677822464
https://twitter.com/i/events/1573730936784531456
https://twitter.com/i/events/1573731062789812224
https://twitter.com/i/events/1573731188887339008
https://twitter.com/i/events/1573731314410274816
https://twitter.com/i/events/1573731441245945856
https://twitter.com/i/events/1573731564176822272
https://twitter.com/i/events/1573731691104829440
https://twitter.com/i/events/1573731812970414081
https://twitter.com/i/events/1573731937075621889
https://twitter.com/i/events/1573732062439186432
https://twitter.com/i/events/1573732187794378752
https://twitter.com/i/events/1573732314462375936
https://twitter.com/i/events/1573732442912923653
https://twitter.com/i/events/1573732570524569600
https://twitter.com/i/events/1573732695917486080
https://twitter.com/i/events/1573732823202029568
https://twitter.com/i/events/1573732948074823681
https://twitter.com/i/events/1573733070116573184
https://twitter.com/i/events/1573733196289581058
https://twitter.com/i/events/1573733324907892736
https://twitter.com/i/events/1573733455002640384
https://twitter.com/i/events/1573733580311707648
https://twitter.com/i/events/1573733706279239681
https://twitter.com/i/events/1573733831856693249
https://twitter.com/i/events/1573733956972748800
https://twitter.com/i/events/1573734083343003648
https://twitter.com/i/events/1573734211202142208
https://twitter.com/i/events/1573734337173852161
https://twitter.com/i/events/1573734466916257794
https://twitter.com/i/events/1573734594444021761
https://twitter.com/i/events/1573734719233003521
https://twitter.com/i/events/1573734848933507073
https://twitter.com/i/events/1573734976171827201
https://twitter.com/i/events/1573735102550446080
https://twitter.com/i/events/1573735230820610049
https://twitter.com/i/events/1573735354556817409
https://twitter.com/i/events/1573735481002512384
https://twitter.com/i/events/1573735606143766528
https://twitter.com/i/events/1573735732690112512
https://twitter.com/i/events/1573735859894906880
https://twitter.com/i/events/1573735983941529600
https://twitter.com/i/events/1573736108348710912
https://twitter.com/i/events/1573736222903611392
https://twitter.com/i/events/1573736347302391808
https://twitter.com/i/events/1573736474062700544
https://twitter.com/i/events/1573736601619873792
https://twitter.com/i/events/1573736728476557312
https://twitter.com/i/events/1573736855631065088
https://twitter.com/i/events/1573736981623820288

Posting Komentar untuk "8 Gejala Awal Tetanus yang Perlu Anda Waspadai"